Udedass med ekko og dassbriggar

Udedass-Mp3

Me hadde innendørs udedass i Haukeligadå då eg va liden. Ud bagdørå fra kjykkenet og ud i baggangen og så te venstre. Der va der et lide rom med siddeplass te ein, dolåg og metallrøyr ner i oppsamlingskommen onna fysste etasje.

 I mangel av et bilde av en autentisk stavangerbrigg, er bildet til venstre av en moderne dotømmer fra Oslo, antakelig fra 60-årene.

Det va ein herlige akostikk når eg ropte ner i røyret, men det reiv jo i nasen seffølgeligt. Ijaffall fekk eg nok lagt baggrunnen for opplevelsar seinare då me prøvde om der va ekko ude i naturen der me gjekk, alt fra flade mark te berg og dal. Me visste jo ikkje så møje om de naturlige betingelsane for at der sko ble ekko. Eg va vel den einaste så tenkte på et dassrøyr når me fekk det te.

I baggården vår va der ei luga i tebygget te huset på to etasjer så inneholdt udedassen. Når dassbriggen med hesten føre kom oppøve gadå med finstemde, okerbrune dridstriber så rant ud mydlå plankane han va lagde av, stanst’an ikkje ved adle huså; någen hadde lagt inn vanndo for lenge siå. Han kom inn te oss gjønå den store porten ud te gadå, så ikkje va innkjørsel te ein garasje, men lagde spesielt for dassbriggar.

Di så kjørte disse spesielle kjøretøyene va vande med drid, både reint profesjonelt og den driden så folk slengde itte di då di kjørte gjønå gadene i østre bydel. Det dreid di i antageligt, sånn såg det ud. Dassbriggen hadde ei ausa så hang i ein tau og tauen hang i ein udliggar i tre så va festa i dasskassen bag sedet. Sjåføren tymde oppsamlingskommen med ein behendighed så sjøl me små ongane forsto va heilt spesielle. Han styrte auså med ein snedige innretning så’an antageligt hadde arva fra forrige generasjonar; akkorat så ein robot udføre i våre dagar. Men eg husk’an ikkje tog med alt i båtn, så fininnstilde va det ikkje. «Ingen klare å fjerna heile driden», sa’an. «Hysk det».

Det va fysst seinare me forsto at den oppsamla driden gjekk te gjydsel på markane nere ved Waisenhuset. Te kålerabiar, gyllerydder og poteter me kjypte på torjå og så smagte herrligt. Fra drid te mad og omvendt, sånn e’ det det heila virke.

Om vintrane heiv me snøball på dassbriggane og di så satt på di. Kver gong me heiv ropte me te di andre: – Ikkje treff hesten! Så’kje ud te at di så satt på’an brydde seg så møje. Gjønå sprigene i trekassen rant det foktiga ner på bakken og lagde fargerige striber i snøen bag hjulå.

I juni 1954, då me sto udfor Nylonn ein ittemiddag og hadde nettopp slytta på folkeskulen, kom der ein dassbrigg oppøve Asbjørn Klostersgadå. Me hoja så vanligt, heilt te då me fekk se ‘an Einar. Han va sidemann på dassbriggen. Då lo så me skreig. Någen år ittepå va han ein av di fysste pionerane i Nordsjøen. Jobbd seg opp fra sidemann på dassbrigg gjønå masjonistskule og sjøen te ein stilling ingen andre av oss hadde oppnådd te då, og heller ikkje ittepå. Så det e’ heilt klart at me må se gangen i det heila, sko bare mangla.

Legg igjen en kommentar